Το σκεπτικό της ίδρυσης του Εργαστηρίου - Σκοπός και στόχοι

Το περιβάλλον σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα με επιπτώσεις στη φύση και την κοινωνία. Προβλήματα όπως η αύξηση της θερμοκρασίας της γης, η υποβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων, η υποβάθμιση των υδάτινων πόρων, η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι κλιματικές αλλαγές, η μείωση του στρώματος του όζοντος, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, αναδεικνύουν τη σοβαρότητα της περιβαλλοντικής κρίσης που απειλεί την ποιότητα της ζωής αλλά και δημιουργεί ζητήματα ανισότητας και κοινωνικές κρίσεις.

Για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων αναδεικνύεται αναγκαία η ανάπτυξη στην προοπτική της αειφορίας, που σημαίνει την ανάπτυξη εκείνη που υλοποιείται στο πλαίσιο της οικολογικής ισορροπίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης που θα καλύπτει τις ανάγκες της ανθρωπότητας σήμερα και θα εξασφαλίζει τις ανάγκες των μελλοντικών γενεών. Τα ζητήματα αειφορίας και αειφορικής ανάπτυξης σχετίζονται άμεσα με την ειρήνη, τον πολιτισμό, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, αξίες που αναδεικνύονται από πολίτες αφενός με υπευθυνότητα, με ευαισθησίες, που να νοιάζονται για τη φύση και τον άνθρωπο και αφετέρου ικανούς να αντιμετωπίζουν την ανάπτυξη με συνθετική και κριτική σκέψη, να συνεργάζονται για την επίλυση προβλημάτων διερευνώντας τους ποικίλους παράγοντες (πολιτικούς, πολιτιστικούς, οικολογικούς) που σχετίζονται με αυτά.

Έτσι έχει μεγάλη σπουδαιότητα να αποκτήσουν και να αναπτύξουν τόσο οι μαθητές, όσο οι εκπαιδευτικοί και τα άτομα (πολίτες) τις δεξιότητες εκείνες που θα τους βοηθήσουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία και να συμβάλουν δυναμικά στη δημιουργία της βιώσιμης ανάπτυξης. Για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης αναδεικνύεται αναγκαία η ολιστική προσέγγιση του κόσμου, η αναζήτηση των οικολογικών, κοινωνικών, πολιτισμικών, πολιτικών και οικονομικών πτυχών των φαινομένων που εκδηλώνονται σε αυτόν. Αναδεικνύεται αναγκαία η σύνθεση του κόσμου, η συνεργασία των ανθρώπων, η συμφιλίωση του ανθρώπου με τη φύση αλλά και της κοινωνίας ως οργανωμένου συνόλου. Οι επιδιώξεις αυτές απαιτούν αλλαγή στον τρόπο που βλέπουμε τη φύση, την κοινωνία, τον άνθρωπο αλλά και τον εαυτό μας. Στο πλαίσιο αυτό, αναμφισβήτητα αναδεικνύεται η σημαντικότητα της εκπαίδευσης για την αγωγή του σημερινού μαθητή ώστε να γίνει ο ελεύθερος και υπεύθυνος πολίτης του αύριο. Ο πολίτης εκείνος που ζώντας σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία θα πρέπει να είναι ικανός να αντιμετωπίσει την ανάπτυξη και τα προβλήματα της, να χειρίζεται τα κοινωνικά θέματα, να αποδέχεται τους διαφορετικούς πολιτισμούς, να συνεργάζεται με άλλες κοινωνικές ομάδες, να συμβάλει στην ανάδειξη του πολιτισμού, τη συνέχεια των πολιτισμικών αξιών, την εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Η εκπαίδευση έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προς την κατεύθυνση αυτή προάγοντας αφενός την κατανόηση της ετερότητας και της αξιοποίησης της πολυπολιτισμικής πολυμορφίας κι αφετέρου της σύγχρονης τεχνολογίας και της επιστήμης με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Η εκπαίδευση, καλείται να διαμορφώσει πολίτες με περιβαλλοντική συνείδηση, με αίσθηση της περιβαλλοντικής τους ευθύνης, με περιβαλλοντικό ήθος, που να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για την κοινωνία και το περιβάλλον.

Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται η ανάγκη συνεργασίας όλων των τομέων της εκπαίδευσης. Καμία επιστημονική προσέγγιση από μόνη της δεν μπορεί να διαμορφώσει πολίτες ικανούς να δημιουργήσουν σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Αντίθετα, όλες μαζί οι επιστημονικές προσεγγίσεις, (οι φυσικοεπιστημονικές, κοινωνικές, ανθρωπιστικές) μπορούν να συγκροτήσουν ουσιαστικές παιδαγωγικές παρεμβάσεις για την αγωγή του σημερινού μαθητή και αυριανού πολίτη προς την κατεύθυνση αυτή.

Από τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν παραπάνω προέκυψε η ανάγκη λειτουργίας ενός οργανωμένου εκπαιδευτικού διεπιστημονικού χώρου με κύριο σκοπό την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και αγωγής στη χώρα μας. Ενός χώρου που θα προσανατολίζεται στην ολιστική διερεύνηση του περιβάλλοντος και των προβλημάτων που συνάδουν με αυτό, την ανάδειξη της επιστημονικής και κοινωνικής γνώσης, και θα στοχεύει στην ανάδειξη και ανάπτυξη της παιδαγωγικής και εκπαιδευτικής διάστασης της διαδικασίας αυτής. Ενός χώρου που θα προσανατολίζεται στην ενδυνάμωση του ρόλου του σημερινού εκπαιδευτικού, νηπιαγωγού και δάσκαλου, που επωμίζεται το δύσκολο έργο της εκπαίδευσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αγωγή του σημερινού μαθητή αλλά και την ενίσχυση των πολιτών για το χειρισμό κοινωνικών θεμάτων με επιστημονικές διαστάσεις όπως είναι τα περιβαλλοντικά θέματα.

Κρίνοντας ότι οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες αναδεικνύουν την ανάγκη θεσμοθέτησης ενός νέου Εργαστηρίου στο Τμήμα μας, του "Εργαστηρίου Εκπαιδευτικής Έρευνας και Επικοινωνίας για το Περιβάλλον και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" που θα αποτελέσει ένα πρότυπο χώρο εκπαιδευτικών και παιδαγωγικών έργων για την προαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής και Επικοινωνίας. Η σημασία της θεσμοθέτησης ενός τέτοιου εργαστηρίου έγκειται στην αναγκαιότητα διαμόρφωσης ενός πλαισίου που θα υποστηρίζει και θα αναπτύσσει τη συστηματική διεπιστημονική έρευνα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής και Επικοινωνίας στη χώρα μας προάγοντας την εκπαιδευτική και παιδαγωγική διάσταση της αγωγής του σημερινού μαθητή, την ενδυνάμωση του ρόλου των εκπαιδευτικών και τη διεύρυνση του κοινωνικού ρόλου της εκπαίδευσης.

Το "Εργαστήριο Έρευνας και Επικοινωνίας για το Περιβάλλον και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση" στοχεύει στην:
  1. Διεύρυνση των οριζόντων των φοιτητών, υποψήφιων νηπιαγωγών και στην αναβάθμιση του έργου τους ως εκπαιδευτικών - ερευνητών και παιδαγωγών
  2. Υποστήριξη και ανάπτυξη διεπιστημονικής/διαθεματικής προσέγγισης των εκπαιδευτικών θεμάτων για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Αγωγή, η οποία αναδεικνύεται σήμερα αναγκαία για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και παρεμβάσεων που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις.
  3. Διεξαγωγή ερευνών και μελετών στο επιστημονικό πεδίο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής και Επικοινωνίας
  4. Εκπαίδευση και επιμόρφωση εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών που υλοποιούν την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Αγωγή στο σχολείο ή/και σε άλλους χώρους
  5. Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση ατόμων και κοινωνικών ομάδων σε θέματα σχετικά με το περιβάλλον και την Περιβαλλοντική Αγωγή
  6. Δημιουργία και παροχή διδακτικού και παιδαγωγικού υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Επικοινωνία
  7. Εφαρμογή πιλοτικών εκπαιδευτικών παρεμβάσεων στη σχολική τάξη, που θα προκύψουν από τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο πλαίσιο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Επικοινωνίας
  8. Υποστήριξη των εκπαιδευτικών που υλοποιούν την Περιβαλλοντική εκπαίδευση και Αγωγή στα σχολεία με την παροχή των αναγκαίων μεθοδολογικών εργαλείων για την πραγματοποίηση ολοκληρωμένων προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης
  9. Οργάνωση μιας Βάσης Δεδομένων, διαθέσιμης και στο διαδίκτυο, που θα περιέχει όλες τις πληροφορίες (βιβλιογραφία, άρθρα, εκπαιδευτικές εφαρμογές, παιδαγωγικές μεθόδους) που σχετίζονται με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Αγωγή τόσο αναφορικά με τη χώρα μας όσο και διεθνώς.
  10. Δημιουργία ιστοτόπου που να στοχεύει:
    • στην επικοινωνία με αλληλεπίδραση (interactive) με τους εκπαιδευτικούς και τη διάχυση εκπαιδευτικού υλικού που να προάγει τις αρχές και τη φιλοσοφία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
    • στην επικοινωνία με αλληλεπίδραση (interactive) με τους μαθητές, στη διάχυση της επιστημονικής και κοινωνικής γνώσης που διέπει τα περιβαλλοντικά ζητήματα και την προαγωγή των αρχών και της φιλοσοφίας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η επικοινωνία αυτή θα δίνει στην ευκαιρία στα παιδιά να εκφράσουν τις δικές τους απόψεις, ανησυχίες, προβληματισμούς και προτάσεις για το περιβάλλον και τα προβλήματά του. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται κανάλι επικοινωνίας με τους μαθητές ιδιαίτερα των απομακρυσμένων περιοχών του νομού ενώ ενισχύεται ο διάλογος μεταξύ των παιδιών και επομένως και η επικοινωνία μεταξύ τους.
    • Στην επικοινωνία με αλληλεπίδραση (interactive) με τους πολίτες για την ανάπτυξη διαλόγου, για το περιβάλλον και τα προβλήματά του και την ενίσχυση του ρόλου τους στη συμμετοχή για την αντιμετώπιση της ανάπτυξης, του περιβάλλοντος και των προβλημάτων που συνάδουν με αυτό. Με την επικοινωνία αυτή συνδέεται αποτελεσματικά το πανεπιστήμιο με την τοπική κοινωνία. στη διάχυση της επιστημονικής και κοινωνικής γνώσης που διέπει τα περιβαλλοντικά ζητήματα και την προαγωγή των αρχών και της φιλοσοφίας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
    • Συνεργασία (εκπαιδευτική, ερευνητική, συγγραφική κλπ) με άλλα Παιδαγωγικά Τμήματα των ΑΕΙ της χώρας μας στο χώρο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής.